Bursa Barosu Dergisi bas istasyonlarında hukuki süreç baz istasyonlarında hukuki süreç ve böylece dava asliye hukuk mahkemesinde görülür. Yargılama sürecinde yerel mahkeme bilirkişi incelemesine ve keşfe gider; tapu kayıtlarını sordurtur ve davayı sonuçlandırır. Davacıların o mahallenin sakini, hatta mümkünse baz istasyonunun çok yakınında oturan kişiler olmasında yarar vardır. İstasyonun karşısında, arkasında, alt katında, yanında, üst katında oturan kişilerin davacı olması, davadaki aktif husumet ehliyetine yönelik yapılabilecek olası bir itirazı bertaraf etmek için yararlıdır. Davacı sayısında herhangi bir sınır yoktur. Ancak az önce vurgulandığı gibi, istasyonun yakınında oturuyor olmak davanın sıhhati bakımından önemlidir. Dava dilekçesine, mahalle halkının tepkisini göstermesi bakımından, baz istasyonunu istemediklerine dair imza örnekleri, varsa basın açıklaması ve istasyonun fotoğrafları eklenmelidir. Özellikle imzalar, mahkemede baz istasyonunun mahalle halkı tarafından istenmediği yönünde bir kanaat uyandırabilecek olması yönüyle önemlidir. Nitekim mahkemeler de gerekçeli kararlarında mahalle halkının imza topladığına değinmekte ve bunu istasyonun istenmediğine bir karine kabul etmektedir. Yargılamada mahkemeler bilirkişi veya bilirkişiler atamaktadır. Çalışmamızın ilk bölümünde de belirttiğimiz gibi, 5809 Sayılı EHK gereğince, artık BİTİK'ten yetki almış kurumlardan atanacak bilirkişilere ölçüm yaptırılması yasal zorunluluktur. Ancak, baz istasyonlarının halk sağlığına etkisinin olup olmadığı konusunda incelemede bulunmak üzere, bilirkişi kurulunda bir halk sağlığı uzmanı doktor bulunmasında yarar vardır. Önemli olan, ölçümün mutlaka yetkili makamlarca yapılmasıdır. Burada şu konuyu vurgulamakta yarar vardır. 5809 Sayılı EHK gereğince, kurumlara/ kişilere ölçüm yetkisini BİTİK vermektedir. Aynı BİTİK, baz istasyonu kuracak olan şirketlere işletme iznini vermektedir. Yine aynı BİTİK tarafından, baz istasyonlarına güvenlik sertifikası verilmektedir. Ayrıca 5809 Sayılı EHK gereğince, ancak ölçüm yetki belgesi olan kurum veya kuruluşlarla Üniversiteler ölçüm yapabilecektir. Burada şöyle bir sakınca ortaya çıkmaktadır. BİTİK'ten yetki alan bilirkişilere ölçüm yaptırılma zorunluluğu getirilmesi, aynı baz istasyonuna güvenlik sertifikasını da BİTİK'in verdiği düşünüldüğünde ne kadar doğrudur? Bilirkişiler, kendilerine yetki veren (hatta bazıları BİTİK'ten maaş almaktadır) BİTİK'e karşı bağımsızlıklarını ve tarafsızlıklarını ne ölçüde koruyabileceklerdir? (11) Ancak, idare mahkemesi, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 03.04.2008 gün, 2005/3419 E; 2008/966 K sayılı kararındaki5 ölçütlerden de yola çıkarak başvuruyu çok ayrıntılı biçimde inceler ve dosyayı bilirkişiye göndererek, baz istasyonunun meskun mahalde kurulmasının gerçekten gerekli olup olmadığına, meskun mahal dışında kurulması durumunda o istasyondan aynı çalışma veriminin alınıp alınamayacağına, meskun mahalde kurulması durumunda insan sağlığına zararı olup olmadığına da bakar. Eğer yaptırılacak bilirkişi incelemesi sonucunda, adı geçen baz istasyonunun meskun mahalde kurulması durumunda insan sağlığına zarar vermeyeceği tespit edilirse bu kez istasyonun Yönetmelikte belirtilen koşulları taşıyıp taşımadığına bakılır ve karar bundan sonra verilir. Eğer istasyon Yönetmelikte belirtilen koşulları taşımakta ise, davanın reddine karar vermek gerekecektir. İdari yargı süreci ayrıca illerde valilik, ilçelerde ise kaymakamlık bünyesindeki il mahalli çevre kurulu kararlarının iptali istemiyle açılacak iptal davası yoluyla da başlatılabilir. Yukarıda süre yönünden belirttiklerimiz bu yöndeki başvuruda da uygulanacaktır. Ancak idari yargının iş yükünün fazlalığı, duruşmanın ve keşfin sınırlı oluşu, idari yargı sürecinin pahalı oluşu, sıkı menfaat ilişkisi aranması gibi6 birtakım etkenler idari yargıdaki dava sürecinin uzamasına, hakların elde edilmesinde zaman yitimine ve bazı mağduriyetlere yol açmaktadır. Ayrıca, yukarıda belirtilen Danıştay kararı gereğince de idare mahkemesi çok kapsamlı bir incelemeye girecek ve kararını bundan sonra verecektir. Bu nedenle idari yargıda baz istasyonunun güvenlik sertifikasının iptali amacıyla açılan davalardan sonuç almak oldukça güçtür ve süreç çok geç sonuçlanmaktadır. 2.2) Adli Yargı Süreci 2.2.1) Başvuru Usulü Baz istasyonlarının kaldırılması için en etkili yol adli yargıda MK 737 vd hükümlerine göre komşuluk hukukundan kaynaklanan "elatmanın önlenmesi" davası yoludur. Bu davada husumet istasyonu kuran şirkete ve varsa istasyonla sözleşme imzalayan (istasyonu çatısına, bahçesine vs kurduran) şahsa yöneltilir. Dava dilekçesinde tedbir istemek de mümkündür. Ancak uygulamada mahkemeler, hükmün sonucuna etki edecek şekildeki tedbir isteklerini reddetmektedirler. Dolayısıyla, tedbir isteği genellikle sonuçsuz kalmaktadır. Dava dilekçesinde dava değeri (harca esas değer) gösterilir