Bursa Barosu Dergisi iş sözleşmesinin sendikal nedenle feshi veveispat sorunları iş sözleşmesinin sendikal nedenle feshi ispat sorunları Sendikal Tazminata Hak Kazandıran Nedenler Sendikalar Kanunu'nun 31. maddesinin 7. fıkrasında "854 sayılı Deniz İş Kanunu, 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun ile 818 sayılı Borçlar Kanununa tabi olan işçiler ve tarımdan sayılan işlerde çalışanlar ile "İş Kanununun 18 inci" maddesinin birinci fıkrası uyarınca, aynı Kanunun "18, 19, 20 ve 21 inci" maddelerinin uygulanma alanı dışında kalan işçinin sendika üyeliği veya sendikal faaliyetlerden dolayı hizmet akdinin feshi iddiası ile açacağı davada, ispat yükümlülüğü işverende olmak üzere 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun genel hükümleri uygulanır. İşçiye ödenecek tazminat miktarı için, altıncı fıkra hükmü esas alınır." düzenlemesi yer almaktadır. Görüldüğü gibi bu hükümde iş güvencesinin kapsamı dışında kalan işçilerin talep edebileceği sendikal tazminat düzenlenmiştir. Böylece, iş güvencesi kapsamı dışında kalan işçiler ile İş Kanunu kapsamı dışında tutulan ve maddede belirtilen kanunlar kapsamındaki işçilerin sözleşmelerinin sendika üyeliği veya sendikal faaliyetinden dolayı feshedilmesi halinde işçinin bir yıllık ücretinden az olmayacak tazminat kendisine ödenecektir. Sendikal tazminat, sadece sendikal nedenle işten çıkarmalarda değil, işçinin iş sözleşmesi feshedilmeksizin işverence sendikal nedenle eşit davranma borcuna aykırı bir işleme tabi tutulduğu hallerde de uygulanır. Sendikal Tazminatın Uygulama Alanı İşçinin sendikaya üye olması, olmaması veya sendikal faaliyete katılması nedeniyle iş sözleşmesinin feshedilmesi ve işçinin iş güvencesi kapsamında olmaması halinde işçi sendikal tazminata hak kazanacaktır. İşçinin sendikal tazminata hak kazanabilmesi için sözleşmenin işveren tarafından sendikal nedenlerle feshedilmiş olması gerekir. İşçinin sözleşmesini feshetmiş olması halinde, sendikal tazminatı talep etme hakkı bulunmamaktadır. Sendikalar Kanununda sendikal tazminat, işveren tarafından sendikal nedenlerle yapılan kötüniyetli feshin sonucu olarak düzenlenmiştir. Gerçekten sendikal tazminat, sendikal nedenlerle işveren tarafından yapılan fesihler açısından özel nitelikli bir kötüniyet tazminatıdır. Yargıtay uzun yıllar verdiği kararlarda işçinin sendikaya üye olması nedeniyle iş sözleşmesinin sona erdirilmesinde kötüniyet tazminatına hükmedileceği ve sendikal tazminata hükmedilebilmesi için işçinin sendikal faaliyete katılmış olması nedeniyle sözleşmesinin sona erdirilmiş olması gerektiğini görüşünü savunmuştur. Ancak 02.06.1988 tarih ve 3449 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle Sendikalar Kanunu m.31/V'e "sendikaya üye olmaları veya olmamaları" ibaresi eklenmesi neticesinde, Yargıtay'ın yaptığı ayrım ortadan kaldırılmış ve kararlarını bu yönde değiştirmiştir. Sendikal tazminatın istenebilmesi için mutlaka sözleşmenin işçinin sendikaya üye olması veya sendikal faaliyetlere katılması nedeniyle feshedilmesi zorunlu olmayıp sözleşmenin işçinin sendikaya üye olmaması nedeniyle feshedilmiş olması yeterli olabilecektir. Önemli olan husus, işçinin Anayasa ile düzenlenmiş ve güvence altına alınmış olumsuz sendika özgürlüğünün ihlal edilmesidir. Bununla birlikte, uygulamada işçinin sendikaya üye olmaması nedeniyle işveren tarafından sözleşmesinin feshedilmesine rastlanmasının zor olduğu düşüncesindeyiz. Sendikal Tazminatın Niteliği ve Miktarı Her şeyden önce işçilerin anayasal ve yasal sendika seçme özgürlüğüne engel olmak amacıyla yapılan fesihler, hakkın kötüye kullanılmasıdır. İşçinin bir sendikaya üye olma veya olmama, belirli bir sendikada üyeliği muhafaza etme veya üyelikten istifa etme özgürlüğü ve sendikal faaliyette bulunmasının işverence ihlal edilerek iş sözleşmesinin feshedilmesi objektif iyiniyet kurallarına aykırıdır. Bu sebepten, sendikal tazminat niteliği itibariyle teknik anlamda bir tazminat olmayıp doktrinde gerek kötüniyet tazminatının ve gerekse sendikal tazminatın "medeni ceza" olarak kabul edildiği görülmektedir81. Sendikalar Kanununda sendikal tazminatın işçinin bir yıllık ücretinden az olamayacağı öngörüldüğünden bu tazminatın, işçinin ücretinin bir yıllık tutarına ilişkin kısmı kesin ve götürü nitelikte olup işçinin bu fesihten doğan hiçbir zararı bulunmasa da ücretinin bir yıllık tutarında tazminata hak kazanır. Tazminatın belirlenmesinde işçinin brüt çıplak ücreti esas alınır. Yani işçiye asıl ücretinin dışında sağlanan para ve para ile ölçülmesi mümkün yararlar (ücret ekleri) tazminatın miktarının hesaplanmasında göz önünde bulundurulamaz. Ayrıca sendikal tazminatın hesaplanmasında işçinin son ücreti dikkate alınır82. Sendikal tazminattan gelir vergisi kesilecektir83. Sendikal tazminat, sendika hürriyetini ihlal eden davranışlara karşı bir yaptırım olması itibariyle bu davranışlarda bulunan kişiden istenebilir. İş sözleşmesinin sendikal nedenlerle feshinde, tazminatın borçlusu sözleşmeyi fesheden işveren , alacaklısı ise sözleşmesi sendikal nedenlerle feshedilen işçidir. Sendikal Tazminatta Zamanaşımı Sendikal tazminat talebi on yıllık zamanaşımı süresine (41)