BİZİMELLER Yazı: Oktay Ekinci Fotoğraflar: Cemal Emden Divriği'deki "Mucize"miz O rtaçağda, Batı dünyası "karanlık"lar içindeyken, Anadolu, tarihin be

BİZİMELLER Yazı: Oktay Ekinci Fotoğraflar: Cemal Emden Divriği'deki "Mucize"miz O rtaçağda, Batı dünyası "karanlık"lar içindeyken, Anadolu, tarihin belki de en "aydınlık" dönemini yaşıyordu. Avrupa'da "düşünen" herkes, "engizisyon"un acımasızlığına katlanmak zorundaydı. Aynı çağın Anadolu aydınları ise farklı inançların "ortak yaşam felsefesi"ni yazıyor, konuşuyor, tartışıyorlardı... Örneğin Erenlerin meclislerinde "Benim kabem insandır." denilirken, Batı hümanizmasının babası Volter'in doğmasına 100 yıl vardı... Bilimde, sanatta, felsefede ve hemen her alandaki "Anadolu ortaçağ aydınlanması"nın "siyasal güvence"si olan Selçuklular, mimarlıkta da akıl ve yaratıcılığın mükemmel örneklerini bu topraklara armağan ettiler. Bunlardan Divriği Ulucami ve Darüşşifası da dünyayı hayran bırakan "heykelsi" mimarisiyle, bugün UNESCO'nun Dünya Mirası listesinde, ülkemizi temsil eden dokuz şaheserden biri... Diğerleri ise Kapadokya, İstanbul Suriçi, Hattuşaş, Nemrut Dağı, Pamukkale Hierapolis, Xantos-Letoon, Safranbolu ve Troya... Evliya'nın hayranlığı Evliya Çelebi, 1649'daki Divriği ziyaretinde, Ulucami'ye hayranlığını şöyle anlatmış: "Üstat, mimar, bu camiye öyle emek sarf edip, kapı ve duvarları öyle nakş bukalemun eylemiş ki methinde diller kısır, kalem kırıktır..." Mengücükoğlu Ahmet Şah'ın karısı Behram Şah ile kızı Turan Melik'in 1228'de yaptırdıkları külliyenin şifahanesinde ruh hastaları, su sesi ve "musikî"yle tedavi edilirlermiş... Bu "insanî"liğin kuşaktan kuşağa erişilemez bir "hüner gösterisi"yle anılmasını sağlayan ise dönemin efsanevi mimarı "Ahlatlı Hürremşah"... Van Gölü kıyısındaki Ahlat'a giderseniz, özellikle Selçuklu yapılarına bakarak Ahlatlı mimarların sanatsal yeteneklerini hemen fark edersiniz. İşte onların en bilgelerinden Hürremşah, Divriği'de de öylesine bir "mucize" gerçekleştiriyor ki, Ulucami ve Darüşşifası, bugün ancak şöyle tanımlanabiliyor: "Bir yapı değil, tüm zengin bezemeleri, etkileyici mekanları ve zarif kütlesiyle, eşi yaratılamayacak bir heykel..." Y a da yıllarını Anadolu kültürlerine adamış Prof. Dr. Metin Sözen'in deyişiyle; "Sanat tarihinin erişilmezleri arasında çok özel yeri olan, aklın ve yaratıcılığın inceliklerini uygarlığa dönüştüren bir başyapıt..." 14 Yolculuk