21. Uluslararası Yapı ve Yaşam Kongresi Bildiriler Kitabı - Mimarlar Odası Bursa Şubesi 21. Uluslararası Yapı ve Yaşam Kongresi Bildiriler Kitabı

Mimarlar Odası Bursa Şubesi 21. Uluslararası Yapı ve Yaşam Kongresi Bildiriler Kitabı

artan arazi değerleri üzerinden alınacak vergiler, bu kaynakların bazılarıdır. Sürdürülebilir gelişme toplumda ve yönetimde çevreye karşı davranış ve

artan arazi değerleri üzerinden alınacak vergiler, bu kaynakların bazılarıdır. Sürdürülebilir gelişme toplumda ve yönetimde çevreye karşı davranış ve alışkanlıkların değiştirilip, mekansal planlama ve yerel topluluk ihtiyaçlarının ön plana çıkartılması ve toplumsal eşitliğin sağlanması ilkelerine öncelik vermek durumundadır. İnsanın temel gereksinmeleri ve yaşadığı yere olan sosyal, kültürel ve psikolojik bağılılığı açısından bakıldığında, yaşanabilir ve yaşam kalitesi sürdürülebilir kentler, planlamanın temel yönlendirici kavramları olarak öne çıkmaktadır. Planlama, insanların doğa ile ilişkilerinin dengesi içinde beklediği yaşama sevincine katkıda bulunacak, yeşili yeterli, güvenli, erişilebilir, insan ölçeğine uygun mekanların yaratılması için gerçekleştirilen bir eylemler sistemidir. Wheeler'e göre bunu sağlayacak kentsel mekansal gelişmenin, planlamanın aşağıdaki ilkelerini sağlaması gerekmektedir, (Wheeler,1998): 1. Kompakt (yoğun) arazi kullanımı: arazi, insan yaşamının en hassas ve sınırlı kaynağı olarak sürekli kentsel gelişmenin baskısı altında tüketilmekte, eşitlik ilkelerine aykırı bir şekilde dağıtılmaktadır. Tüm dünya, kentsel gelişmelerinde bu durum artan bir biçimde gözlenmektedir. Bu konuda bazı kentler önlemler almaya başlamıştır. Örneğin kentsel büyüme sınırları koyarak, Oregon kenti, San Fransisko Koyu etrafındaki onbir kent bir araya gelerek kentsel yayılmayı durdurma konusunda ilkeler belirlemişlerdir (Wheeler, 1998). Bu yaklaşımların verimli olabilmesi için oluşturulan politikalar arasında, arazi kullanımı taleplerini mevcut yerleşim alanlarının içindeki potansiyellerin geliştirilmesine yoğunlaştırılması bulunmaktadır. Böylelikle alanları, daha yeşil, güvenli, çekici ve yaşanabilir hale getirmişlerdi. Büyümenin diğer bir kontrol şekli, kentin çevresindeki çiftlik alanlarının, ekolojik kırsal yerleşmelerin ve kent yakınındaki açık alanların korunmasıdır. Kentin yapısında mevcut doğal yeşil sistemleri genişleterek kentsel park sistemlerine dönüştürmek, emlak vergi sisteminde eşitliği sağlamaya yönelik düzenlemelere gitmek, büyümeyi denetim altına almada önemli araçlardır (Wheeler, 1998). Öte yandan insan ve arazi kullanımı ilişkilerinde temelde değişiklikler için politikalar üretilmelidir. Özel mülkiyet hakkı ile insanın araziye karşı tavrında, temel değişikliklere ihtiyaç vardır. Araziyi bir kar aracı olarak görmekten kaçıp, onu saygı duyulması gereken bir peyzaj değeri olarak görebilen bir dünya görüşünün geliştirilmesi, giderek daha çok önem kazanmaktadır. 2. Araç kullanımı ve kolay erişim ilkeleri: mevcut arazi kullanım sisteminin hava kirliliği, kentsel yayılma, ekosistemin bozulması ve sosyal gruplaşmalara neden olduğu bilinmektedir. Sürdürülebilir kentlerde ulaşım sisteminin düzenlenmesinde yakınlık erişim ilişkisinin göz önüne alınması, ulaşım sisteminde kademelenmeye gidilmesi, arabaya talebin azaltılmasını sağlayacak politikaların üretilmesi gerekmektedir. İnsanların seyahat ihtiyaçlarının toplamını azaltacak, daha temiz, daha verimli kaynak kullanımı, daha çok insanın kaynaşmasına olanak verecek mekan ve zamanın yaratılmasını sağlayacaktır. Yakınlık erişim ilkesiyle, karma arazi kullanımı tipolojilerini artırmak, mahalle merkezleri oluşturmak, konut, çalışma, alışveriş, dinlenme mekanlarının erişilebilir olması öngörülmektedir. Bu tür düzenlenmiş kentsel ortamlarda insanlar arası etkileşimin ve canlılığın arttığını örnek araştırmalar kanıtlamaktadır. Ulaşım şeklinin, yaya erişimler lehine değiştirilmesinin ve bisiklet kullanımının yaygınlaştırılmasının, enerji tasarrufu ve toplumsal canlılık açısından doğru sonuçlar verdiği yine araştırmalarca kanıtlanan gerçeklerdir. Kent içi seyahat eğilimlerini irdeleyip, buna göre arazi kullanımı ve işyeri erişimi açısından yeniden düzenleyen stratejilerin geliştirilmesi, emisyon, araç kayıtları gibi konularda vergilerin artırılması kent merkezine araç yığılmalarını önleyici tedbirler olarak uygulanmaktadır. 3. Doğal kaynak kullanımında verim, az kirlilik ve az atık: enerji ve doğal kaynakların planlı ve akılcı kullanımı önemlidir. Yenilenemeyen enerji kaynaklarının bir kere kullanılıp çoğu zaman da kirletici bir atık olarak doğaya 21

tasarım ve programlama : hızır seven