21. Uluslararası Yapı ve Yaşam Kongresi Bildiriler Kitabı - Mimarlar Odası Bursa Şubesi 21. Uluslararası Yapı ve Yaşam Kongresi Bildiriler Kitabı

Mimarlar Odası Bursa Şubesi 21. Uluslararası Yapı ve Yaşam Kongresi Bildiriler Kitabı

Şekil 1: Sürdürülebilir gelişme-kent-kültür arası ilişkiler sistemi Çalışma kapsamında ele alınan kavramlar arasındaki ilişkiler sistemi şekil 1 de gö

Şekil 1: Sürdürülebilir gelişme-kent-kültür arası ilişkiler sistemi Çalışma kapsamında ele alınan kavramlar arasındaki ilişkiler sistemi şekil 1 de görülmektedir. Çok boyutlu bir kavram olan sürdürülebilirlik bir küresel kültür ürünüdür. İnsanoğlu yaşadığı dünyadaki mevcut doğal ve fiziksel değerleri farklı kültürler ile yoğurarak şekillendirmiş ve bugünkü duruma getirmiştir. Günümüzde dünyanın içinde bulunduğu durumun olumlu ve olumsuz yanları; ulaşılan genel geçer değerlerin bir sentezi olarak nitelendirilebilecek, küresel kültür kapsamında yorumlanarak sürdürülebilirlik kavramı ortaya atılmıştır. Bir kültür ürünü olarak ele alınabilecek sürdürülebilirliğin tam olarak ne olduğu ve nasıl sağlanabileceği yine kültür yardımıyla netleşebilir. Bunun için yeni bir "sürdürülebilirlik kültürü " gelişmeli ve tüm dünyada yaygınlaşmalıdır(Çahantimur,A.,I.,2007). Böyle düşünüldüğünde sürdürülebilir kentsel gelişmenin kültürel bir bakış açısıyla irdelenmesi gerekliliği netleşmektedir. Sürdürülebilir kentsel gelişmenin sağlanmasında baş aktör olan insanın bu konudaki davranışsal ve düşünsel tutumu ile bulunduğu kültürel ortam arası ilişkilerin incelenerek bu ilişkilerin nasıl yeni bir davranışlar bütünü yani, sürdürülebilirlik kültürü oluşturduğunun irdelenmesi amacıyla kültür kavramı kavramsal çerçevede "kent ve kültür" ile "sürdürülebilirlik ve kültür" olarak ele alınmıştır. Kültürün bu iki başlık altında ele alınması "sürdürülebilir kentsel gelişme" kavramının "kentsel gelişme" ve "sürdürülebilirlik" kavramlarını içeriyor olması açısından da anlamlıdır. Bilimsel, politik, sosyal ve psikolojik olgular içeren çok boyutlu bir kavram olan sürdürülebilir gelişme çalışma kapsamında, "insanların potansiyellerini anlayarak dünyanın yaşam kaynağı sistemlerini koruyup kuvvetlendirecek şekilde yaşam kalitelerini yükseltmelerine olanak veren dinamik bir süreç10" olarak ele alınmaktadır. Küresel, bölgesel, yerel gibi pek çok farklı ölçekte söz konusu olan sürdürülebilir gelişme kentsel ölçekte ele alınmış ve " kentlerin yaşam kalitelerini geliştirip mevcut doğal kapasitelerini koruyarak fiziksel olarak gelişirken, gelecek kuşakların da gereksinmelerini karşılayabilme olanaklarını ellerinden almadan, ekonomi ile ekosistem arasındaki dengeyi koruyarak, sosyal dengeyi bozmadan ekonomik olarak gelişmeleri "şeklinde tanımlanmıştır. Temel amacının " kentlerdeki yaşam kalitesinin arttırılması " olduğu belirtilen sürdürülebilir kentsel gelişme kavramının fiziksel olmakla birlikte pek çok sosyo-kültürel ve ekonomik olguyu da içerdiği göz önünde bulundurulmalıdır (Çahantimur,A.,I.,2007). Sürdürülebilir kentsel gelişmenin sağlanmasının "kent kültürü" ile "sürdürülebilirlik kültürü"nün iç içe geçmesi ile oluşan yaşam şeklini nasıl etkilediği şöyle açıklanabilir: sürdürülebilir kentsel gelişme fiziksel gereklilikleri; bir kültürel sistem, kültürel miras ve kültürel yaşamdan meydana geldiği ifade edilen kentin bu bileşenleri ile birlikte olumlu yönde gelişmesini sağlayan gerekliliklerdir. Sürdürülebilir kentsel gelişme sosyo-kültürel gereklilikleri ise; kentin fiziksel olarak sürdürülebilirliğinin sağlanması için gerekli olan sürdürülebilirlik kültürünün oluşmasında vazgeçilemez olan koşulları ifade etmektedir. Sürdürülebilirliğin öneminin bilincine vararak, gerekli sorumlulukları yerine getirmeyi kabullenmiş, yani; sürdürülebilirlik kültürü gelişmiş bir toplum, benimsemiş olduğu bu sürdürülebilirlik kültürü ile kendi öz değerlerini, gelenek, görenek ve sosyal normlarını bütünleştirebildiğinde sürdürülebilir gelişme sosyo-kültürel anlamda sağlanabilir. Bu ilişkiler sistemi zaman içinde gelişerek devam eden sürekli bir yapıya sahiptir (Çahantimur,A.,I.,2007). Sonuç Çalışma kapsamında sürdürülebilir gelişmenin kentsel ölçekte sağlanmasında birey ve toplumların önemli rolünü ortaya koymak amacıyla konu sosyo-kültürel bir bakış açısıyla irdelenmiştir.Sosyal bilimler kapsamındaki sürdürülebilir gelişme çalışmalarında kullanılan sosyo-psikolojik yaklaşımların bir bölümü açıklanarak ele alınan kavramlar arası ilişkiler, bu yaklaşımlar yardımıyla netleştirilmeye çalışılmıştır. Yapılmış olan bu kavramsal analiz çalışması sonucunda şunlar söylenebilir: sürdürülebilirlik kültürünün bir yaşam şekli haline gelmesiyle sağlanabilecek olan sürdürülebilir kentsel gelişme; kentlerin yitirmeye başladıkları anlam ve önemlerini bugünün ihtiyaçlarına cevap verebilecek şekilde geri kazanmalarını sağlayarak geçmişten 10 Bu tanım, İngiltere Çevre,Ulaşım ve Bölgeler Bakanlığı (DETR) tarafından hazırlanan "Gelecek için Forum" yıllık raporlarından 2000 yılına ait raporda belirtilen sürdürülebilir gelişme tanımıdır. 63

tasarım ve programlama : hızır seven